MPT No. 3 2025
Το «Αντίδοτο στην αγωνία: Αφιέρωμα στην ποίηση της Ελλάδας και της Κύπρου», με φιλοξενούμενη επιμελήτρια την Τζέσικα Σεκέιρα (Jessica Sequeira), παρουσιάζει 30 επιλογές ποιημάτων μεταφρασμένων στα αγγλικά από σύγχρονους ποιητές, οι οποίοι διευρύνουν τα γλωσσικά όρια της νέας ελληνικής, της βουλγαρικής και των αρβανίτικων, στοχαζόμενοι πάνω σε μεταναστευτικές διαβάσεις στη Μεσόγειο, τη γυναικεία φιλία, την καταγραφή της προφορικότητας, επινοημένες πανδημίες, τις συναντήσεις των σωμάτων, την πανδημία του AIDS και την καλλιτεχνική φθορά, μεταξύ άλλων θεμάτων. Η ελληνική ποίηση, όπως ίσως και κάθε ποίηση, ανοίγει την καρδιά στο επέκεινα, στην οριακή κατάσταση. Η αλήθεια είναι ότι η ιδέα μιας εθνικής εστίασης θα είναι πάντα περίπλοκη, δεδομένου ότι οι μετανάστες αποτελούν επίσης μέρος της παράδοσης μιας περιοχής – τόσο εκείνοι που εισέρχονται όσο και εκείνοι που εξέρχονται (γι' αυτό συμπεριλαμβάνεται και ένα ποίημα προς τα ελληνικά, από έναν Κύπριο ποιητή που διαμένει στην Ιρλανδία).
Οι ποιητές που μεταφράζονται στο Αφιέρωμα είναι οι εξής: Άγγελος Σικελιανός, Άννα Γρίβα, Αργύρης Χιονίδης, Αργύρης Σταυρόπουλος, Χριστόδουλος Μακρής, Δανάη Σιώζου, Δήμητρα Κοτούλα, Ευσταθία Π., Ευτυχία Παναγιώτου, Ελένη Κεφάλα, Έρση Σωτηροπούλου, Τζορτζ Λε Νονς (George Le Nonce), Ιάνα Μπούκοβα (Iana Boukova), Ηλιάσσα Σεκέν (Iliassa Sequin), Ιωάννης Τσίρκας, Τζάζρα Χαλίντ (Jazra Khaleed), Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, Κατερίνα Ηλιοπούλου, Κωνσταντίνος Λουκόπουλος, Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Μυρσίνη Γκανά, Νίκη Χαλκιαδάκη, Νικόλας Κουτσοδόντης, Παναγιώτης Ιωαννίδης, Πήτερ Κωνσταντίν (Peter Constantine), Φοίβη Γιαννίση, Σταμάτης Πολενάκης, Σουλεϊμάν Αλαγιάλη-Τσιαλίκ (Suleyman Alayali-Tsialik), Θάνος Γώγος, Βασίλης Κιμούλης. Δύο εισαγωγικά δοκίμια των Μπράιαν Σνίντεν (Brian Sneeden) και Κώστα Τσολάκη παρέχουν το πλαίσιο.
Επιπλέον, υπάρχουν τρεις επιλογές ποιημάτων εκτός Αφιερώματος: της Κριστίν Μπρι (Christine Bry) από τα γαλλικά, του Μανικαβατσάγκαρ (Manikkavacagar) από τα κλασικά ταμίλ και της Ροξάνα Κρισόλογο Κορέα (Roxana Crisólogo Correa) από τα περουβιανά ισπανικά.
Έργο εξωφύλλου της Φοίβης Γιαννίση.
Δήλωση καλλιτέχνη εξωφύλλου:
Αιγίς
Διαστάσεις: 1,50 m x 1,15 m
Υλικά: Επεξεργασμένο δέρμα αίγας / περγαμηνή
Σχεδιασμός, κείμενα, σχέδια: Φοίβη Γιαννίση
Αρχικά σχέδια: Μαντώ Ξανθούλη, Ειρήνη Παρασκευοπούλου
Επεξεργασία δέρματος: Αργύρης Κάππας
Η Αιγίς είναι μια περγαμηνή, το κατεργασμένο δέρμα μιας νεαρής αίγας. Είναι η στολή μου, που δημιουργήθηκε μέσα σε διάστημα ημερών το 2015. Είναι η μάσκα μου, η ασπίδα μου, μισή άνθρωπος, μισό ζώο, μισός εαυτός μου, η γη και το χώμα, ο τόπος. Είναι επίσης ένα βιβλίο: πάνω της, με κόκκινο και κυρίως μαύρο μελάνι, αυτοσχεδίασα το κείμενο από μια συλλογή αποσπασμάτων και μαγνητοφωνημένων μεταγραφών, η οποία έγινε η πρώτη μορφή της ποιητικής μου συλλογής, Χίμαιρα, που ακολούθησε μια τριετή έρευνα πεδίου πάνω στις πρακτικές αιγοτροφής μιας αυτόχθονης κοινότητας Βλάχων.
Στην πλευρά όπου κάποτε βρίσκονταν οι τρίχες, αυτή που έρχεται σε επαφή με το δικό μου δέρμα, την πίσω όψη, έχω σχεδιάσει έναν Χάρτη της Ελλάδας για να δείξω τις γραμμές στο έδαφος που χάραξαν οι αίγες του κοπαδιού του Γιάννη Μούρτου. Από το Καλαμάκι στη Θεσσαλία μέχρι την Αετομηλίτσα, στη σκιά της Πίνδου. Οι Βλάχοι βοσκοί που κατέγραψα αποτελούν έναν ξεχωριστό πληθυσμό που ζει στη Βαλκανική περιοχή, έχει τη δική του γλώσσα και ακόμη (αν και λίγοι) ασκούν τον νομαδικό ποιμενισμό, την υπερνόμευση (μετακίνηση), βόσκοντας τα κοπάδια τους νότια τον χειμώνα και ψηλά στα βουνά το καλοκαίρι, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά. Ως νομαδικός λαός, ακολουθούσαν το δικό τους ημερολόγιο και διαδρομή, και επειδή οι ντόπιοι ποτέ δεν ήξεραν πότε θα εμφανίζονταν, και επειδή οι αρχές αδυνατούσαν να τους ρυθμίσουν ή να τους εξομαλύνουν, μοιράστηκαν τη μοίρα της αίγας και ήταν τόσο ανεπιθύμητοι όσο και τα ζώα τους· ακόμη και σήμερα, η φύση της εργασίας τους συχνά τους στιγματίζει ως Άλλους.
Ο Γιάννης Μούρτος μοιράζεται μια παροιμία:
Ό,τι κάνει η γίδα στο πουρνάρι, το βλέπεις στης γίδας το τομάρι
που σημαίνει,
αυτό που κάνει η γίδα στο πουρνάρι, το κάνει το πουρνάρι στη γίδα
ή,
αυτό που η γίδα προκαλεί στον θάμνο του πουρναριού, θα φανεί στο τομάρι της γίδας
που σημαίνει,
ότι ό,τι κάνεις στους άλλους, θα σου συμβεί και σένα
—από τη Χίμαιρα (New Directions 2024) και το Goatsong (Fitzcarraldo 2025)
Η λέξη αιγίς προέρχεται από το aiga («αίγα» / «θηλυκή κατσίκα») και φέρει μια πολυφωνία σημασιών: την ασπίδα του Δία, την προστασία, μια άγρια καταιγίδα, ένα δέρμα αίγας. Στο γράψιμό μου, χώρισα το δέρμα σε «μέλη», με τη διπλή σημασία του σωματικού μέλους και του τραγουδιστικού κομματιού: τα αποσπάσματα του πολυφωνικού κειμένου, δηλαδή δικά μου και άλλων, που συνέλεξα από προφορικά λόγια ή από κείμενα, πάνω στις γραμμές και τα σημεία της Αιγίδας που αντιστοιχούσαν σε νοηματικές ενότητες. Για παράδειγμα, στα πόδια έγραψα κομμάτια που αφορούσαν τη νομαδικότητα και την κίνηση των ζώων, στον λαιμό έγραψα μέρη που αφορούσαν τον θάνατο και τη θυσία, και η κοιλιά χωριζόταν στα δύο από μια κόκκινη γραμμή που εμφανιζόταν τόσο μπροστά όσο και πίσω και ήταν αυτή της διαδρομής των Βλάχων νομάδων που είχα ακολουθήσει σύντομα στην κοινή τους ζωή με τα ζώα. Από την κόκκινη γραμμή και κάτω, που αντιστοιχούσε στη μέση μου, το γράψιμο ήταν ανάποδο, έτσι ώστε όταν σηκώνω το κάτω μέρος της ποδιάς προς τα πάνω, το κοινό βλέπει τον χάρτη που περιγράφω παρακάτω, ενώ εγώ μπορώ να διαβάζω το περιεχόμενό του κανονικά. Όλα τα γραπτά μου: αυτά τα μονοπάτια, τα ίχνη που αφήνονται στο έδαφος.
– Φοίβη Γιαννίση
